Af hverju rétt íslenska skiptir máli í þjónustu

Klukkan er korter yfir níu að kvöldi og Elín situr með fartölvuna í sófanum, að leita sér að nýjum. Hún er inni á vef íslenskrar húsgagnaverslunar og skrifar í spjallið: „Er þessi grái sófi til á lager, og kemst hann fyrir í lítilli lyftu?“ Svarið kemur um hæl, kurteist og hratt: „Já, þú ert velkominn að panta hann og við sendum hann heim til þín.“ Hún les þetta aftur. Velkominn. Hún er ekki velkominn, hún er velkomin. Smáatriði, en hún finnur það strax. Einhvers staðar að baki hafði svarið verið samið á ensku og því snúið yfir á íslensku á síðustu stundu. Upplýsingarnar geta verið hárréttar, en eitthvað hökti og traustið gaf örlítið eftir.

Rétt íslenska skiptir máli því íslenskur viðskiptavinur heyrir muninn á texta sem var saminn á íslensku og texta sem var þýddur úr ensku, og hann heyrir hann strax. Rangt kyn, skakkar beygingar og stirður tónn draga úr trausti þótt staðreyndirnar séu réttar. Fyrir íslenskan rekstur sem þjónar Íslendingum er þetta einn af hornsteinum þjónustunnar, liður í því að hljóma eins og fyrirtæki með fólk á staðnum.

Íslendingar heyra þetta á augabragði

Ísland er lítið málsamfélag og eyrað er þjálfað. Við tökum eftir því þegar kynið stemmir ekki, þegar fallið er skakkt á eftir forsetningu, þegar nafnorð fær ranga beygingu. Ekkert af þessu þarf að vera stórt til að stinga í augun. „Þú ert velkominn“ við konu, „ég skal hjálpa þér með þinn pöntun“ þar sem pöntunin er kvenkyns, ávarp sem sveiflast milli þéringar og þúunar í sömu setningu. Enginn les þetta og fer í heila málfræðigreiningu. Fólk hugsar bara að einhver hafi ekki nennt að vanda sig, eða þá að hér sé einfaldlega enginn Íslendingur á bak við.

Og sú tilfinning smitar út frá sér. Þegar fyrsta svarið hljómar þýtt fer viðskiptavinurinn að efast um hitt líka. Er verðið örugglega rétt? Var afgreiðslutíminn réttur? Efi sem byrjar í málfarinu færist yfir á efnið.

Hvað „rétt íslenska“ þýðir í raun

Þetta er einfaldara en það hljómar. Undir „réttri íslensku“ liggja þrjú atriði sem gera texta íslenskan:

• Kynin þrjú, og að lýsingarorð og fornöfn fylgi þeim rétt, hvort sem talað er við Elínu eða Elías.
• Föllin fjögur og réttar beygingar, líka á sérnöfnum, vöruheitum og tölum.
• Tónn sem passar við fyrirtækið, hlýr og mannlegur án þess að verða stífur eða yfirdrifið formlegur.

Þetta er einmitt það sem þýðing flettir út. Ensk fyrirmynd sem er snúið yfir á íslensku missir kynið, ruglar föllunum og skilar setningu sem er tæknilega skiljanleg en hljómar aldrei eins og manneskja á staðnum hafi skrifað hana.

Af hverju sjálfvirk svör klúðra þessu oft

Mörg sjálfvirk svör hugsa í raun á ensku og þýða yfir í hin málin á síðustu stundu. Íslenskan verður þá eftiráhugsun, og hún er einmitt málið sem þolir það verst, því beygingar og kyn eru það fyrsta sem tapast í þýðingu. Útkoman er svar sem er rétt að innihaldi en rangt að formi, og það er nákvæmlega formið sem íslenskur gestur dæmir eftir á sekúndubroti.

Leiðirnar sem reksturinn hefur eru í grunninn þrjár. Að skrifa hvert svar sjálfur gefur góða íslensku en gengur ekki upp þegar spurningin kemur klukkan hálf tíu á sunnudagskvöldi. Að svara bara á ensku sparar vesenið en lætur íslenskt fyrirtæki hljóma útlent og lokar á þá sem vilja sitt eigið mál. Almennt spjallmenni með fjöltyngdri stillingu skiptir um mál en skilar oft þessari sömu hálfþýddu íslensku, því hún var aldrei aðalatriðið í smíðinni.

Algengar spurningar

Heyra viðskiptavinir virkilega muninn á góðri og þýddri íslensku? Já, og hraðar en fólk heldur. Rangt kyn eða skökk beyging stoppar lesturinn í hálfa sekúndu, og það hik situr eftir sem efi um allt hitt sem stendur í svarinu.

Hvað telst „rétt íslenska“ í þjónustu? Rétt kyn og föll, réttar beygingar á orðum, nöfnum og tölum, og tónn sem hljómar mannlegur og ótilgerðarlegur. Íslenska sem einhver á staðnum hefði getað skrifað sjálfur.

Talar Anna íslensku eða þýðir hún hana úr ensku? Anna svarar beint á íslensku, með réttum beygingum og kynjum. Hún er smíðuð til að tala málið eins og hún eigi það, þar sem íslenskan er höfð í fyrirrúmi frá fyrsta orði.

Skiptir þetta máli ef fyrirtækið þjónar líka útlendingum? Já, í báðar áttir. Gesturinn fær sitt mál og Íslendingurinn fær alvöru íslensku. Um það hvernig Anna les tungumál hvers gests fjöllum við í sérstakri grein.

Þess vegna svarar Anna svona

Anna er smíðuð til að tala íslensku frá grunni. Hún svarar með réttum beygingum, réttu kyni og tóni sem passar við reksturinn, og svörin sækir hún í þekkingu fyrirtækisins sjálfs svo þau eru bæði rétt á íslensku og rétt að efni. Þegar spurning kallar á manneskju réttir hún málið áfram með snyrtilegri samantekt, í stað þess að skálda svar sem hljómar rétt.

Fyrir íslenskan rekstur er rétt íslenska lágmarkskrafa. Anna svarar strax, og hún svarar á íslensku sem íslenskur gestur treystir.

Sjáðu hvernig Anna vinnur eða prófaðu spjallið strax, án skráningar. Og tengt: Anna svarar hverjum gesti á hans eigin tungumáli og þú ert ekki að fá spjallmenni, þú ert að fá Önnu.

← All articles